YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ

FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ

Yeşil ve Dijital Dönüşüm Kapsamında Mevcut Durum Tespiti Değerlendirme Raporu

Fakültemize bağlı bölümlerden alınan mevcut durum raporları birlikte değerlendirildiğinde, Fen-Edebiyat Fakültesinin yeşil ve dijital dönüşüm alanlarında sahip olduğu akademik birikim, disiplinler arası çeşitlilik ve kurumsal gelişim potansiyeliyle dikkat çektiği görülmektedir. Fakültemiz bünyesinde dijitalleşme, veri okuryazarlığı, sürdürülebilirlik, çevresel etki, yapay zekâ ve geleceğin mesleklerine yönelik dersler, uygulamalar, seminerler, projeler ve araştırmalar farklı bölümlerde yürütülmekte olup, bu çalışmalar her bölümün kendi akademik yapısı ve öncelikleri doğrultusunda şekillenmektedir. Bu çerçevede fakültemizin, mevcut birikimini daha da güçlendirerek söz konusu alanlarda bütüncül ve sürdürülebilir bir gelişim sağlayabilecek nitelikte olduğu değerlendirilmektedir.

1. Programlarda mevcut ders, modül, uygulama ve içerikler bakımından değerlendirme:
Fakültemiz bölümlerinde yeşil ve dijital dönüşümle ilişkili ders ve içerikler farklı yoğunluklarda yer almaktadır. Arkeoloji Bölümünde kültürel mirasın sürdürülebilirliği, teknoloji ve dijitalleşme, coğrafi bilgi sistemleri, fotoğrafçılık, küçük buluntu belgeleme ve yapay zekâ uygulamaları gibi dersler dikkat çekmektedir. Biyoloji Bölümünde Genetikte Açık Bilim ve Veri Paylaşımı, Moleküler Ekoloji ve İklim Krizi, Biyoinformatik, Ekoloji, Koruma Biyolojisi ve çevre biyoteknolojisi odaklı dersler önemli bir altyapı sunmaktadır. Kimya Bölümünde Çevre Kimyası, Enerji Kimyası ve Karbon Ayak İzi, Atık Yönetimi ve Kimyasal Güvenlik, Kemometri ve Kimyada Bilgisayar Uygulamaları öne çıkmaktadır. Matematik Bölümünde Veri Bilimi, Yapay Zekâ ve Dijital Dönüşüm içerikli güncel dersler açılmıştır. Sosyoloji Bölümünde Çevre Sosyolojisi ile dijitalleşme ve toplum odaklı içerikler yer almakta, Sanat Tarihi Bölümünde ise sürdürülebilirlik eksenli dersler ile yapay zekâ ve dijital sanat tarihi derslerinin planlaması yapılmaktadır. Türk Dili ve Edebiyatı, Batı Dilleri ve Edebiyatları ile Tarih bölümlerinde bilgisayar teknolojileri, siber güvenlik, araştırma teknikleri ve kariyer planlama gibi derslerle dijital becerilere temel düzeyde katkı sağlanmaktadır. Fizik Bölümünde bilgisayar programlama, modelleme, veri analizi ve laboratuvar dersleri dijital dönüşüm ve veri okuryazarlığını dolaylı olarak desteklemektedir.

2. Müfredat güncelleme ve yeni ders çalışmaları bakımından değerlendirme:
Fakültemiz genelinde son yıllarda özellikle bazı bölümlerde müfredat güncelleme çalışmaları yapılmıştır. Biyoloji ve Kimya bölümlerinde sürdürülebilirlik, açık bilim, veri paylaşımı, çevresel etki ve dijital becerilerle ilişkili dersler müfredata eklenmiş veya güçlendirilmiştir. Matematik Bölümünde son iki eğitim-öğretim yılında veri bilimi, yapay zekâ ve dijital dönüşüm odaklı dersler açılmıştır. Sanat Tarihi Bölümünde Yapay Zekâ ve Sanat Tarihi ile Dijital Sanat Tarihi derslerinin seçmeli havuza eklenmesi yönünde karar alınmıştır. Buna karşılık bazı sosyal ve beşerî bilim bölümlerinde yeşil/dijital dönüşüm eksenli doğrudan ders ve modüllerin henüz sınırlı olduğu, bu alanlarda müfredat geliştirme ihtiyacının devam ettiği görülmektedir.

3. Öğretim elemanlarına yönelik eğitim, seminer ve sertifika faaliyetleri bakımından değerlendirme:
Fakültemiz bünyesinde ve bazı bölümlerde öğretim elemanlarının yararlanabildiği çeşitli eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri bulunmaktadır. Arkeoloji Bölümü raporunda da belirtildiği üzere akreditasyon, Bologna, TÜBİTAK ve BAP projeleri, teknoloji transfer ofisi, hareketlilik programları ve veri tabanı kullanımı gibi başlıklarda fakülte düzeyinde çeşitli eğitimler yürütülmektedir. Matematik, Fizik, Kimya ve Sosyoloji bölümlerinde yapay zekâ, büyük veri, istatistik, dijital etnografi ve güncel teknolojiler üzerine seminerler düzenlenmiştir. Bununla birlikte, bölümler arasında kurumsal ve sistematik hizmet içi eğitim düzeyinin homojen olmadığı; özellikle bazı bölümlerde öğretim elemanlarına yönelik yeşil ve dijital dönüşüm odaklı daha düzenli eğitim planlamasına ihtiyaç bulunduğu değerlendirilmektedir.

4. Sertifika programları, yaygın eğitim ve yaşam boyu öğrenme faaliyetleri bakımından değerlendirme:
Fakültemizde sertifika ve yaygın eğitim faaliyetleri mevcut olmakla birlikte bunların bölüm bazında farklı yoğunlukta yürütüldüğü görülmektedir. Matematik Bölümünde BTK Akademi tarafından sunulan sertifikalı çevrim içi yapay zekâ eğitimine öğrenci katılımı sağlanmıştır. Arkeoloji Bölümü raporunda yer alan Bozok Akademi Eğitim ve Sertifika Mikrokrediler Eğitimi, ÇAP/YAP bilgilendirmeleri, Erasmus, Ulusal Staj ve Kariyer Danışmanlığı ve benzeri faaliyetler fakülte düzeyinde destekleyici bir çerçeve sunmaktadır. Ancak birçok bölümde yapılandırılmış sertifika programlarının ve yaşam boyu öğrenme uygulamalarının henüz yeterince yaygınlaşmadığı anlaşılmaktadır.

5. Dış paydaşlarla iş birliği, staj ve uygulamalı eğitim bakımından değerlendirme:
Fakültemiz genelinde dış paydaşlarla iş birliği ve uygulamalı eğitim olanakları bakımından farklılıklar bulunmaktadır. Kimya Bölümü, staj uygulamaları ve teknik geziler aracılığıyla organize sanayi bölgeleri, kamu kurumları, özel sektör laboratuvarları ve üretim tesisleriyle temas kurmaktadır. Arkeoloji Bölümünde müze müdürlükleri, kazı başkanlıkları, yüzey araştırmaları ve teknik geziler aracılığıyla güçlü bir uygulamalı eğitim ve kurumsal ilişki ağı mevcuttur. Sosyoloji Bölümünde valilik bünyesindeki komisyonlar, kadın sığınma evi ve ceza infaz kurumu gibi kurumlarla temas kurulmuştur. Buna karşılık birçok bölümde dış paydaş ilişkilerinin daha sistematik, protokol bazlı ve sürdürülebilir hale getirilmesi ihtiyacı açık biçimde görülmektedir.

6. Geleceğin meslekleri, yeni beceri alanları ve istihdam odaklı faaliyetler bakımından değerlendirme:
Fakültemiz bünyesinde kariyer planlama dersleri, öğrenci toplulukları, seminerler, paneller, teknik geziler ve çeşitli bilgilendirme etkinlikleri yoluyla öğrencilerin yeni beceri alanlarıyla buluşturulmasına yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Özellikle Matematik, Fizik, Arkeoloji, Kimya ve Sosyoloji bölümlerinde yapay zekâ, veri bilimi, dijital toplum, güncel fizik uygulamaları ve mesleki gelişim eksenli faaliyetler öne çıkmaktadır. Türk Dili ve Edebiyatı ile Batı Dilleri ve Edebiyatları bölümlerinde de kariyer planlama ve dijital beceri odaklı bir temel bulunmaktadır. Bununla birlikte, fakülte genelinde geleceğin meslekleri ve sektörel dönüşüm başlıklarının daha bütüncül ve ortak bir stratejiyle ele alınmasına ihtiyaç bulunmaktadır.

7. Tez, proje, yayın ve akademik çalışmalar bakımından değerlendirme:
Fakültemiz bölümlerinde bu başlık altında dikkat çekici bir akademik üretim kapasitesi mevcuttur. Fizik Bölümünde kuantum bilişim, yapay zekâ, makine öğrenmesi, COST aksiyonları, CERN bağlantılı çalışmalar ve baryon/mezon modelleme projeleri öne çıkmaktadır. Biyoloji Bölümünde açık bilim, sürdürülebilir teknolojiler, sağlıkta dijitalleşme, yapay zekâ destekli sınıflandırma çalışmaları ile endüstriyel kenevir ve sürdürülebilir üretim konulu projeler yürütülmektedir. Kimya Bölümünde hesaplamalı kimya, veri analizi, spektroskopik yöntemler, çevresel etki ve malzeme kimyası alanlarında çalışmalar bulunmaktadır. Sosyoloji Bölümünde dijital toplum, yapay zekâ, dijital mahremiyet, dijital etnografi ve dijitalleşmenin toplumsal etkileri üzerine projeler, tezler ve yayınlar yer almaktadır. Arkeoloji Bölümünde müze koleksiyonları, saha araştırmaları, kazılar ve kültürel mirasın belgelenmesine yönelik araştırmalar öne çıkmaktadır. Bu tablo, fakültemizin özellikle disiplinler arası araştırma potansiyeli bakımından güçlü bir zemin taşıdığını göstermektedir.

8. Üniversitenin bölgesel öncelikleri ve uzmanlaşma alanlarıyla ilişki bakımından değerlendirme:
Fakültemiz bölümleri arasında bölgesel önceliklerle en somut ilişkiyi Biyoloji, Kimya, Fizik ve kısmen Sosyoloji bölümleri kurmaktadır. Biyoloji Bölümünde endüstriyel kenevir, sürdürülebilir üretim ve sağlıkta dijitalleşme başlıklarında somut proje ve yayınlar bulunmaktadır. Kimya Bölümü çevre, atık yönetimi, enerji ve sürdürülebilir üretim ekseninde katkı sunmaktadır. Fizik Bölümü enerji, malzeme bilimi, yarı iletken teknolojileri, kuantum teknolojileri ve veri analizi alanlarında potansiyel taşımaktadır. Sosyoloji Bölümü ise toplumsal katkı, çevre farkındalığı ve dijital toplum başlıklarında bölgesel sosyal etki üretmektedir. Buna karşılık bazı bölümlerde üniversitenin uzmanlaşma alanlarıyla doğrudan ilişkilendirilebilecek faaliyetler henüz sınırlı düzeydedir.

9. Güçlü yönler, eksiklikler, geliştirilmesi gereken alanlar ve kısa vadeli öneriler:
Fakültemizin güçlü yönleri arasında; disiplin çeşitliliği, bazı bölümlerde güncellenmiş müfredat yapısı, dijital becerileri destekleyen temel derslerin varlığı, proje ve yayın üretme kapasitesi, öğrenci toplulukları ve seminer faaliyetleri ile belirli alanlarda gelişmiş uygulamalı eğitim imkânları yer almaktadır.
Buna karşılık temel eksiklikler; bölümler arasında yeşil ve dijital dönüşüm kapasitesinin dengeli dağılmaması, yapay zekâ ve veri analitiği içeriklerinin bazı bölümlerde sınırlı kalması, sertifika ve yaşam boyu öğrenme faaliyetlerinin kurumsal düzeyde yeterince yaygın olmaması, dış paydaşlarla iş birliklerinin her bölümde aynı düzeyde gelişmemesi ve bazı bölümlerde öğrenci/öğretim elemanı sayısına bağlı yapısal sınırlılıkların bulunmasıdır.
Bu kapsamda kısa vadede; fakülte genelinde ortak seçmeli ders havuzu oluşturulması, yapay zekâ, veri okuryazarlığı, dijital beceriler ve sürdürülebilirlik başlıklarında ortak ders ve seminerlerin planlanması, öğretim elemanlarına yönelik hizmet içi eğitimlerin artırılması, sertifika programlarının yaygınlaştırılması, bölüm-dış paydaş eşleştirmelerinin güçlendirilmesi, staj ve uygulamalı eğitim imkânlarının artırılması, ders materyallerinin ve bölüm çıktıların dijital ortama daha sistematik biçimde taşınması, proje tabanlı ve disiplinler arası çalışmaların teşvik edilmesi uygun görülmektedir.

Sonuç

Fen-Edebiyat Fakültesi yeşil ve dijital dönüşüm hedefleri bakımından farklı düzeylerde birikim ve uygulamalara sahip olmakla birlikte; mevcut ders içerikleri, akademik çalışmalar, seminerler, toplumsal katkı faaliyetleri ve gelişime açık kurumsal yapısı sayesinde bu alanlarda ilerleme sağlayabilecek güçlü bir potansiyel taşımaktadır. Fakültemiz, özellikle ortak planlama, müfredat geliştirme, hizmet içi eğitim, sertifikasyon ve dış paydaş iş birliklerinin güçlendirilmesi yoluyla söz konusu dönüşüm sürecine daha bütüncül ve sürdürülebilir bir katkı sunabilecek durumdadır.