You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.

YÖNETİM

UYGULAMANIN YÖNETİCİLERİ

Birimi

Adı Soyadı

Görevi

Rektörlük

Prof. Dr. Şenol AKIN

Rektör Yardımcısı

Genel Sekreterlik

Prof. Dr. Uğur KÖLEMEN

Genel Sekreter

Sağlık K. ve Spor D. Başkanlığı

Hüsnü YILMAZ

Daire Başkanı

İdari Mali İşler D. Başkanlığı

Ahmet ARSLAN

Daire Başkanı

Yapı İşleri ve Teknik D. Başkanlığı

Eyüp TANIŞ

Daire Başkanı

Mühendislik Mimarlık Fakültesi

Serpil SAVCI

Dr. Öğr. Üyesi

Yapı İşleri ve Teknik D. Başkanlığı

Atilla ÇETİN

Mühendis

Sıfır Atık Nedir

Sıfır Atık Nedir?

“Sıfır Atık”; israfın önlenmesini, kaynakların daha verimli kullanılmasını, atık oluşum sebeplerinin gözden geçirilerek atık oluşumunun engellenmesi veya minimize edilmesi, atığın oluşması durumunda ise kaynağında ayrı toplanması ve geri kazanımının sağlanmasını kapsayan atık yönetim felsefesi olarak tanımlanan bir hedeftir.

Atıkların geri dönüşüm ve geri kazanım süreci içinde değerlendirilmeden bertarafı hem maddesel hem de enerji olarak ciddi kaynak kayıpları yaşanmasına neden olmaktadır. Dünya üzerindeki nüfus ve yaşam standartları artarken tüketimde de kaçınılmaz şekilde bir artış yaşanmakta ve bu durum doğal kaynaklarımız üzerindeki baskıyı artırarak dünyanın dengesini bozmakta, sınırlı kaynaklarımız artan ihtiyaçlara yetişememektedir. Bu durum göz önüne alındığında, doğal kaynakların verimli kullanılmasının önemi daha da ortaya çıkmaktadır. Bu nedenledir ki son yıllarda tüm dünyada sıfır atık uygulama çalışmaları hem bireysel hem kurumsal hem de belediye genelinde yaygınlaşmaktadır.


Sıfır atık yaklaşımının esas alınması ile sağlanacak avantajlar;


❖Verimliliğin artması,
❖ Temiz ortam kaynaklı olarak performansın artması,
❖ İsrafın önüne geçildiğinden maliyetlerin azaltılması,
❖ Çevresel risklerin azalmasının sağlanması,
❖ Çevre koruma bilincinin kurum bünyesinde gelişmesine katkı sağlandığından çalışanların “duyarlı tüketici” duygusuna sahip olmasının sağlanması,
❖ Ulusal ve uluslararası pazarlarda kurumun “Çevreci” sıfatına sahip olmasının sağlanması, bu sayede saygınlığının arttırılmasıdır.

Sıfır Atık Kurulumu

SIFIR ATIK SİSTEMİ KURULUMU NEDİR?

Sıfır Atık Sistemi, firma, kurum veya kuruluşların Sıfır Atık’a dahil olabilmesi için uygulaması gereken adımlardan oluşan 7 aşamalı yol haritasıdır.

SIFIR ATIK SİSTEMİ KURULUMU AŞAMALARI

  1. Odak Noktalarının Belirlenmesi: Kurumdaki sıfır atık yönetim sisteminin kurulmasından, etkin ve verimli bir şekilde uygulanmasından, izlenmesinden, bilgi akışının sağlanmasından, raporlama yapılmasından sorumlu olacak kişiler belirlenir. Bunlar sıfır atık yönetimini sağlayacak ekibin başında olacak kişilerdir.
  2. Mevcut Durum Tespiti: Sıfır Atık Yönetim Sistemini kurumunuzda uygularken, öncelikle atıklar konusunda ne durumda olduğunuzu belirlemeniz, mevcut durumunuzu analiz etmeniz, ilerlerken size kolaylık sağlayacaktır.
  3. Planlama: Bu aşamada, mevcut durum esas alınarak kuruma özgü termin planı hazırlanır.
  4. İhtiyaçların Belirlenmesi ve Temin: Sıfır Atık Sistemi kurumda uygulanırken, kurumdaki her birim dikkate alınarak (ofisler, yemekhane, revir gibi) ihtiyaç duyulacak tüm ekipmanlar belirlenir, listelenir ve uygulamaya geçilmeden önce temin edilir.
  5. Eğitim – Bilinçlendirme: Ekipmanların temini tamamlandıktan sonra, uygulamaya geçilmeden önce hedef kitlelere yönelik uygulamalı eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yapılır.
  6. Uygulama: Temin edilen biriktirme ekipmanları personellerin kolayca ulaşabileceği noktalara, uygun aralıklarla yerleştirilir. Ekipmanlara göre tasarlanmış bilgilendirme afişleri, ekipmanların üstüne, kolayca görülebilecek şekilde asılır. Biriktirme ekipmanı ve tanıtım materyallerinde renk skalasına dikkat edilmelidir.
  7. Raporlama: Bu aşamada uygulamanın etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla çalışma ekibi tarafından izleme yapılır ve varsa uygulamanın aksayan yönleri, eksiklikler veya geliştirilecek taraflar tespit edilir, önlemler alınır.

Odak Noktaları Listesi

Ahşap Atık

Ağaçlardan edilen ahşap malzemeler, ev eşyaları, taşıma ve koruma amaçlı ambalaj ve yapı malzemesi olarak hayatın her alanında yaygın şekilde kullanılmaktadır.

Neler Ahşap Atıktır?

Evlerde kullanılan mobilya ve küçük ev eşyaları

Ambalaj olarak kullanılan palet ve kasalar

Yapı malzemesi ve ev eşyası Üretiminden kaynaklı kırpıntı, parça, talaş halindeki tüm malzemeler

Geri Dönüşüme Kazandırılmadığı Takdirde Çevre ve İnsan Sağlığına Zararları

  1. Çevre Kirliliğine yol açılır
  2. Kullanıma yeniden kazandırılabilir atık yok edilir bu da ağaç kesimine yol açar
  3. Milli kaynaklarımızı tüketiriz
  4. Doğaya ve yeşil dünyaya zarar vermiş oluruz
  5. Yakıldığı taktirde hava kirliliğine sebep olur

 

 

 

 

Atık Pil

Kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine doğrudan dönüştürerek bünyesinde depolayan cihazlara pil denir. Kullanım ömrünü tamamlamış veya uğramış olduğu fiziksel hasar sonucu kullanılmayacak duruma gelmiş pillere “Atık Pil" denir.

Neler Atık Pildir?

Çinko Piller

Alkalin Piller

Lithium İon (lityum iyon) (li-ion)

YANLIŞ UYGULAMALAR

Suya Atılması
- Bir pil; olimpik havuzun üçte birini doldurmaya yeterli 600.000 litre suyu kirletmektedir.
- Pillerin içindeki zararlı maddeler yeraltı sularına karışarak suları kirletir.

Toprağa Atılması
-İçeriğinde bulunan ağır metaller nedeniyle 6 m2 alan toprak kirlenir. Kirlenen toprak verimsizleşir ve o alanda yaşayan canlılar da olumsuz etkilenir. 
-Diğer atıklarla karıştırılması durumunda atıklara tehlikelilik bulaşır.
- Değerlendirilebilir atığın yok olmasına sebep olur.

 

 

Bitkisel Atık Yağ

Bitkisel yağlar, zeytin, ayçiçeği, mısır, pamuk, soya, kanola ve aspir gibi yağlı bitki tohumlarından elde edilen yağların genel adıdır.

Neler Bitkisel Atık Yağdır?

Kullanılmış Kızartmalık Yağlar

Son Kullanma Tarihi Geçmiş Katı ve Sıvı Yağ

Çevre ve İnsan Sağlığına Zararları

Kullanılmış bitkisel atık yağlar kesinlikle tekrar kullanılmamaktadır. Bitkisel atık yağların lavaboya dökülmesi halinde lavabo ve kanalizasyon borularının tıkanmasına neden olur. Bir litre bitkisel atık yağ yaklaşık olarak bir milyon litre içme suyunu kirletmektedir. Kirlenen yeraltı sularını temizlemek çok pahalı ve zordur. Yer altı suları her ülke için önemli bir içme suyu kaynağıdır. Ayrıca atık sulara karışan bitkisel atık yağlar deşarj edildikleri nehir ve denizde suyun su yüzeyini kaplayarak hava almasını engeller ve balık ölümlerine yol açar.

Lavaboya Döküldüğünde Zararları;

Kanalizasyon sistemini tıkayarak işletme maliyetini arttırır

Atıksu arıtma tesisinin yükünü artırır ve arıtma verimini olumsuz etkiler

Değerlendirilebilir atığı yok etmiş oluruz

Toprağa Döküldüğünde Zararları,

Toprağı kirleterek toprağın yapısını olumsuz etkiler

Bünyesinde suda çözünebilen kirleticiler yağışlar vasıtasıyla yer altı suyuna taşınarak yer altı suyu kirlenmesine sebep olur

Değerlendirilebilir atığı yok etmiş oluruz

Suya Döküldüğünde Zararları,

Su kaynağını kirleterek suda yaşayan canlı yaşamını olumsuz etkiler

Su yüzeyini kaplayarak havadan suya oksijen transferini önler ve suda yaşayan canlıların yaşamını olumsuz etkiler.

Değerlendirilebilir atığı yok etmiş oluruz

Bir litre atık yağ bir milyon litre suyu kirletir

Yakılması Durumunda Zararları,

Hava kirliliğine sebep olarak canlı yaşamını olumsuz etkilemektedir

Değerlendirilebilir atığı yok etmiş oluruz

Sabun Yapılması Durumunda Zararları

Cilt kanserine sebep olur

 

 

Cam Atık

Camın ana maddesi kumdur. Kum, soda ve kireç. Bu malzemeler, 1500 dereceye kadar ısıtılarak eritilir.

Neler Cam Atıktır?

İçecek Şişeleri

Konserve kavanozları

Reçel Kavanozları

Araba camları

Çevre ve İnsan Sağlığına Zararları

Doğada 4000 yılda yok olmaktadır

Orman yangınlarına sebep olmaktadır

Kırıldığında canlılar için yaralayıcı olabilmektedir

 

Metal Atık

Metal, yeryüzü tabakasını oluşturan çeşitli minerallerin işlenerek saflaştırılması sonucunda üretilir.

Neler Metal Atıktır?

Alüminyum içecek kutuları

Yağ ve salça tenekeleri

Konserve kutuları

Çevre ve İnsan Sağlığına Zararları

Metal geri dönüşümü küresel ısınma tehdidini azaltan önemli faktörlerdendir

Üstelik bu süreç boyunca ihtiyaç duyulan enerji miktarı aynı metalin madenden çıkarılması için harcanan enerji miktarından çok daha azdır

Geri dönüşüm enerji tasarrufunu sağlamasının yanı sıra CO2 emisyonunu da büyük oranda azaltmaktadır.

 

Organik Atık

Bitki ve hayvan kaynaklı atıklara verilen isimdir.

Meyve ve sebze atıkları

Buğday, arpa, çavdar samanı

Çevre ve İnsan Sağlığına Zararları

Görüntü kirliliği ve koku sorunlarına neden olur.

Kanalizasyon sisteminde tıkanmalara sebep olur.

Elektronik Atık

Kullanım değeri kalmayan ya da kullanılamaz durumda elektrikli ve elektronik cihaz ve aletlerin tümü elektronik atıktır.

Neler Elektronik Atıktır?

Büyük ev eşyaları (Bulaşık, çamaşır makinesi, buzdolabı, dondurucular, elektrikli ocaklar, vb.)

Küçük ev aletleri (Elektrik süpürgesi, tost makinesi, tartılar, halı yıkama makineleri vb.)

Bilişim ve telekomünikasyon ekipmanları (Bilgisayarlar, telefonlar vb.)

Aydınlatma ekipmanları (Florasan, led ampül vb.)

Elektrikli ve elektronik aletler (Video kameralar, müzik enstrümanları, televizyon,

Matkaplar, testereler vb.)

Oyuncaklar, eğlence ve spor ekipmanları (Video oyunları, jetonlu makineler vb.)

Tıbbi cihazlar (Radyo terapi ekipmanları, diyaliz, suni teneffüs ekipmanları vb.)

İzleme ve kontrol aletleri (Termostatlar, ısı ayarlayıcılar vb.)

Otomatlar (İçecek, para otomatları vb.)

Bulaşık, çamaşır makinesi, buzdolabı

Tost makinesi

Telefonlar

Bilgisayarlar

Çevre ve İnsan Sağlığına Zararları

Bozunması sonucu içerisinde bulunan kurşun, kadmiyum, civa gibi, zehirli metaller açığa çıkarak, çevre kirliliğine sebep olur

Doğaya karışan bu metaller besin zinciri yoluyla insana ulaşarak insan sağlığını tehdit eder

Değerlendirilebilir atığı yok etmiş oluruz

 

 

Kağıt Atık

Kağıdın geri dönüşümü ile kullanılan hammadde miktarında önemli oranda tasarruf sağlanması ve ekonomik değerinin yüksek olması nedeniyle önemlidir.

Neler Kağıt Atıktır?

Kağıt ambalajlar

Kese kağıtları

Defterler

Yazışma kağıtları

Gazeteler

Not kağıtları

Kağıt peçeteler

Karton koli

Kitaplar

Çevre ve İnsan Sağlığına Zararları

Atık kağıtların çevreye atılması çevre kirliliğine ve doğal kaynakların yok olmasına neden olur. Yakılması durumunda doğal kaynaklarımızın yok olmasına sebep olur.

Kompozit Atık

Kâğıt ve plastik karışımı malzemeden üretilen kompozit ambalajlar meyve suyu ve süt ambalajı olarak yoğun olarak kullanılmakta olup aynı yoğunlukta atık olarak oluşmaktadır.

Hazır çorba ambalajları

Karton süt ve meyve kutuları

Çikolata ambalajları

Çevre ve İnsan Sağlığına Zararları

Kompozit atıklar, iri hacimli atıklar olduğu için çevre kirliliğine sebep olmaktadır.

Plastik Atık

Plastik Atık

Plastik, pek çok tüketici ürününün bir bileşeni olup, imalat sanayinin çıktı ve nihai ürünlerinin çoğunu oluşturur. Bununla birlikte, bütün plastikler aynı değildir ve bu, hepsinin aynı şekilde bertaraf edilip geri dönüştürülemeyeceği anlamına gelir.

Neler Plastik  Atıktır?

Pet şişeler

Şişe kapakları

Su damacanaları

Ambalajlar

Naylon poşetler

Plastik kutular

Temizlik malzemesi ambalajları

Plastik oyuncaklar

Pet bardaklar

Çevre ve İnsan Sağlığına Zararları

Çevreye Atılması
Çevre ve görüntü kirliliğine sebep olur. Doğada yok olma süreleri oldukça uzundur. Plastikler doğada 1000 yıl bozunmadan kalır.

Yakılması
Hava kirliliğine sebep olur.

Denize Atılması
Deniz ekosistemine zarar verir. Bazı canlılar plastiği gıda olarak algılayıp yiyerek boğulabilmektedirler. Plastik atıklar vücutlarına dolaşıp, hareket kabiliyetini sınırlamaktadır.
Denize atılan plastikler güneş ışığının etkisiyle uzun yıllar içerisinde bozunarak mikroplastiklere dönüşürler. Son yıllarda yapılan çalışmalarda deniz canlılarının vücutlarında mikroplastiklere rastlanmıştır. Balıklar vasıtasıyla gıda zincirine katılarak insan sağlığını da olumsuz etkiler.

Teksitil Atığı

Tekstil Atığı

Doğal ve sentetik liflerin kullanılması ile edilen tekstil malzemeleri iplik ve kumaş üretimi ile başta giyim ve ev eşyası olmak üzere hayatın her alanında yaygın şekilde kullanılmaktadır.

Neler Tekstil Atığıdır?

Kıyafet ve giysiler

Tekstil ve konfeksiyon üretiminden kaynaklı kırpıntı, parça, elyaf halindeki tüm malzemeler 

Evlerde gündelik kullanıma yönelik tekstilden mamül havlu, masa örtüsü, halı, perde, nevresim, örtü, battaniye ve benzeri tüm eşyalar

Çevre ve İnsan Sağlığına Zararları

Çevre kirliliğine sebep olur. 
Değerlendirilebilir atığı yok ederiz.

 

Tıbbi Atık

Sağlık kurumları tarafından gerçekleştirilen faaliyetlerin sonrasında ortaya çıkan atıklar; tıbbi atık olarak adlandırılmaktadır. 

Neler Tıbbi Atıktır?

- Mikrobiyolojik laboratuvar atıkları 
- Kan ürünleri ve bunlarla kontamine olmuş nesneler 
- Kullanılmış ameliyat giysileri (kumaş, önlük ve eldiven vb) 
- Diyaliz atıkları (atık su ve ekipmanlar) 
- Karantina atıkları 
- Bakteri ve virüs içeren hava filtreleri 
- Enfekte deney hayvanı ölüleri, organ parçaları, kanı ve bunlarla temas eden tüm nesneler
- Vücut parçaları, organik parçalar, plasenta, kesik uzuvlar vb. (insani patolojik atıklar)
- Biyolojik deneylerde kullanılan kobay ölüleri ve kalıntıları
- Enjektör iğneleri
- İğne içeren diğer kesiciler 
- Bistüriler
- Lam-lameli
- Kırılmış diğer cam vb. nesneler

Çevre ve İnsan Sağlığına Zararları

Sağlık kuruluşlarında oluşan tıbbi atıklar gerektiği gibi yok edilemezse temas ettiği insanlarda bazı sağlık sorunlarına neden olabilirler. Biyolojik atıklardan yayılan mikroorganizmalar çoğu zaman hastalık yapıcı özelliktedir. 
- Delici ve kesici özellikte olan atıklar bertaraf edilemezse son derece tehlikelidir.
- Çevre sağlığı için tehdit oluşturabilecek bir unsur da kimyasal malzemelerdir. Tıp kuruluşları bol miktarda kimyasal atık üretir. Bu atıklar toprağa karışması halinde doğa için zararlı olabilmektedir.

 

Tıbbi atıkların ayrılması ve toplanması

Tıbbi atıklar sağlık personeli tarafından oluşumları sırasında kaynağında diğer atıklar ile karıştırılmadan ayrı olarak biriktirilir. Tıbbi atıklar hiçbir suretle belediye atıkları, ambalaj atıkları, tehlikeli atıklar ve benzeri diğer atıklar ile karıştırılamaz.
Tıbbi atıkların toplanmasında; yırtılmaya, delinmeye, patlamaya ve taşımaya dayanıklı, “DİKKAT! TIBBİ ATIK” ibaresini taşıyan kırmızı renkli plastik torbalar kullanılır. 
Kesici ve delici özelliği olan atıklar diğer tıbbi atıklardan ayrı olarak delinmeye, yırtılmaya, kırılmaya ve patlamaya dayanıklı, kutu veya konteynerler içinde toplanır.
Tıbbi atık torbaları biriktirme süresince tıbbi atık kabı ya da kovası içerisinde muhafaza edilir.
Yeni torba ve kapların kullanıma hazır olarak atığın kaynağında veya en yakın alanda bulundurulması sağlanır.

 

Sağlık kuruluşunda tıbbi atıkların geçici depolanması
Tıbbi atıklar, tıbbi atık işleme tesisine taşınmadan önce 48 saatten fazla olmamak üzere tıbbi atık geçici deposu veya konteynerinde bekletilebilir.
Tıbbi atık geçici deposu içindeki sıcaklığın +4 °C olması ve kapasitenin uygun olması koşuluyla bekleme süresi bir haftaya kadar uzatılabilir.
Günlük 50 kilogramdan az tıbbi atık üreten sağlık kuruluşları istedikleri takdirde tıbbi atık geçici deposu tesis edebilirler.
Çevresel riskler nedeniyle il müdürlüğünün gerekli görmesi durumunda günlük 50 kilogramdan az tıbbi atık üreten sağlık kuruluşları tıbbi atık geçici deposu tesis etmek zorundadır. 

 

Tıbbi atıkların yakılması
Tıbbi atıklar yakılarak bertaraf edilebilir. Herhangi bir kimyasalla muamele görmüş patolojik atıkların yakılarak bertaraf edilmesi zorunludur.
Yakma işlemine tabi tutulacak tıbbi atıklar içinde; yüksek düzeyde cıva ve kadmiyum içeren atıklar, gümüş tuzları içeren radyolojik atıklar, ağır metaller içeren ampuller ve basınçlı kaplar bulunamaz. Yakma işlemine tabi tutulacak tıbbi atıklar içinde büyük miktarlarda genotoksik atık mevcutsa, sıcaklığın en az 1100 ºC olması zorunludur.
Tıbbi atıklar, acil durumlarda bakanlığın izni dâhilinde, afet durumlarında ise valilik onayı ile çevreye zarar verilmemesi, gereken tedbirlerin alınması, Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik hükümlerinin sağlanması ve sürekli olmamak şartıyla yakma veya beraber yakma tesislerinde yakılabilir. 

Sıfır Atık Genel Talimatnamesi

Sıfır Atık Yönetim Talimatnamesi için tıklayınız..

Tehlikeli Atık Talimatnamesi

Tıbbi Atık Talimatnamesi

RAPORLAMA

Sıfır Atık Takip Formu için tıklayınız..

T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Sıfır Atık Sayfası

Veri Giriş Portalı

İstatistik