Yozgat Bozok Üniversitesi Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu (HADYEK), deney hayvanlarının kullanıldığı bilimsel araştırma, eğitim ve test çalışmalarını etik ilkeler, hayvan refahı ve ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirmek amacıyla faaliyet göstermektedir.

Kurul, başvuruları değerlendirirken deney hayvanlarının gereksiz kullanımının önlenmesini, kullanılacak hayvan sayısının bilimsel açıdan mümkün olan en düşük düzeyde tutulmasını ve hayvanlarda oluşabilecek ağrı, stres ve rahatsızlığın en aza indirilmesini esas alır.

Kimler Başvuru Yapmalıdır?

Yozgat Bozok Üniversitesi bünyesinde veya üniversiteye bağlı birimlerde deney hayvanı kullanılarak yürütülmesi planlanan;

• Bilimsel araştırmalar,
• Lisansüstü tez çalışmaları,
• Bilimsel projeler,
• Eğitim ve uygulama faaliyetleri,
• Test ve analiz çalışmaları

için çalışmaya başlanmadan önce HADYEK onayı alınması gerekmektedir.

Etik kurul onayı alınmadan deney hayvanları üzerinde herhangi bir uygulamaya başlanamaz.

Başvuru Süreci

HADYEK başvuruları aşağıdaki aşamalardan oluşmaktadır:

1. Güncel başvuru formu ve gerekli belgeler hazırlanır.
2. Başvuru dosyası, belirtilen usule uygun şekilde HADYEK Sekretaryasına teslim edilir.
3. Başvuru dosyası şekil ve belge yönünden ön incelemeye alınır.
4. Eksiksiz başvurular kurul gündemine alınır.
5. Başvuru, HADYEK üyeleri tarafından bilimsel ve etik açıdan değerlendirilir.
6. Kurul kararı başvuru sahibine bildirilir.

Başvuru yapılırken güncel formların kullanılması ve belgelerin eksiksiz hazırlanması gerekmektedir.

Başvuru İçin Temel Belgeler

Başvurunun niteliğine göre aşağıdaki belgeler talep edilebilir:

• Başvuru dilekçesi,
• YOBÜHADYEK başvuru formu ve taahhütname,
• Gerekiyorsa deney hayvanı kullanım sertifikası,
• Çalışma çiftlik hayvanları, barınak hayvanları vb. üzerinde yapılıyorsa ilgili Kurum/Kuruluş/Çiftlik ve Bakanlık izin belgeleri
• İlgili diğer izin ve belgeler.

Gerekli belgelerin güncel hâline Formlar ve Belgeler bölümünden ulaşılabilir.

Başvurularda Dikkat Edilecek Hususlar

• Başvuru formunda yer alan tüm alanlar açık, anlaşılır ve eksiksiz biçimde doldurulmalıdır.
• Deney hayvanlarının türü, sayısı, yaşı, cinsiyeti ve kullanılma gerekçesi ayrıntılı olarak belirtilmelidir.
• Hayvan sayısı bilimsel ve istatistiksel gerekçelere dayandırılmalıdır.
• Deney sırasında uygulanacak tüm işlemler, anestezi ve analjezi yöntemleri ile deney sonlandırma kriterleri açıklanmalıdır.
• Deney hayvanlarıyla doğrudan işlem yapacak araştırmacıların geçerli deney hayvanı kullanım sertifikasına sahip olması gerekmektedir.
• Eksik belge veya bilgi içeren başvurular kurul gündemine alınmayabilir ve tamamlanmak üzere başvuru sahibine iade edilebilir.

Değerlendirme İlkeleri

• HADYEK değerlendirmelerinde 3R ilkeleri esas alınmaktadır:
• Yerine koyma (Replacement): Deney hayvanı kullanımına alternatif yöntemlerin bulunup bulunmadığı değerlendirilir.
• Azaltma (Reduction): Bilimse.l geçerliliği bozmayacak şekilde en az sayıda deney hayvanının kullanılması amaçlanır.
• İyileştirme (Refinement): Hayvanlarda oluşabilecek ağrı, stres ve rahatsızlığın en aza indirilmesi için uygun yöntemlerin kullanılması sağlanır

• Kurul Kararları

Başvurular kurul tarafından değerlendirilerek aşağıdaki kararlardan biri verilebilir:

• Uygun,
• Düzeltilmesi gerekir,
• Ek bilgi veya belge talebi,
• Uygun değildir.

Düzeltme veya ek belge talep edilen başvurular, gerekli düzenlemeler tamamlandıktan sonra yeniden değerlendirmeye alınır.

Kurul onayı yalnızca başvuruda belirtilen araştırma, yöntem, hayvan türü, hayvan sayısı ve süre için geçerlidir.

Proje Değişikliği ve Süre Uzatımı

Etik kurul onayı alınan bir çalışmada;

• Araştırmacı değişikliği,
• Hayvan türü veya sayısı değişikliği,
• Deney yöntemi değişikliği,
• Uygulama dozu veya süresi değişikliği,
• Proje süresinin uzatılması

gerektiğinde, değişiklik uygulanmadan önce YOBÜHADYEK’e başvurulmalıdır.

Kurulun yazılı onayı alınmadan proje kapsamında önemli değişiklik yapılamaz.

Proje Sonuçlandırma İşlemleri

Etik kurul onayı verilen çalışma tamamlandığında, proje yürütücüsü tarafından belirlenen süre içerisinde sonuç raporu sunulmalıdır.

Çalışmanın iptal edilmesi, erken sonlandırılması veya planlandığı şekilde yürütülememesi durumunda YOBÜHADYEK Sekretaryasına bilgi verilmelidir.